Bất cập về thủy lợi phí ở Lạng Sơn

04/12/2015

 Ðến các thôn Bãi Vàng, Ðồng Heo và Ðồng Lai, xã Ðồng Tân, huyện Hữu Lũng nhìn những cánh đồng lúa xuân vừa mới được bà con cấy, còn lộ những nhánh mạ khẳng khiu, mới nhú mầu xanh lên mặt nước. Anh Ðinh Văn Kim, cán bộ (Xí nghiệp khai thác CTTL Hữu Lũng) phụ trách trạm bơm điện Ðồng Tân, nói: Trạm bơm phục vụ tưới tiêu cho cả ba thôn với tổng diện tích 108 ha, đây là những cánh đồng "vàng", vì có trạm bơm cho nên bà con có thể gieo trồng được ba vụ (hai vụ lúa một vụ màu), giúp chuyển dịch cơ cấu cây trồng. Nhưng khổ một nỗi giá điện từ năm 2008 được Nhà nước hỗ trợ đến nay vẫn giữ nguyên, trong khi giá điện đã tăng hai lần. Ðó là chưa kể những chi phí bất thường, vì địa hình miền núi độ dốc cao, khi vận hành "ngốn" khá nhiều tiền điện. Ngoài ra,  vào mùa mưa lũ, phải thường xuyên ứng phó mỗi khi lũ dâng cao... Vì vậy, xí nghiệp càng bơm lại càng lỗ nặng.

Giám đốc Xí nghiệp khai thác CTTL Hữu Lũng Nguyễn Hữu Trượng phân trần: Xí nghiệp quản lý, khai thác 52 CTTL lớn nhỏ, (bao gồm 20 trạm bơm điện, 23 đập dâng, chín hồ chứa nước), phục vụ tưới tiêu cho 4.300 ha trên toàn địa bàn huyện, trong đó riêng 20 trạm bơm điện phục vụ tưới 1.700 ha... Trong số diện tích này, mỗi năm Nhà nước hỗ trợ trọn gói tiền điện với mức 670 nghìn đồng/ha/vụ. Với giá đó, thủy lợi phí chỉ đáp ứng được một phần tư giá Nhà nước hỗ trợ, số còn lại Xí nghiệp phải bù lỗ. Năm nay, dự tính nếu các trạm bơm hoạt động đủ công suất, Xí nghiệp sẽ phải bù lỗ hơn 275 triệu đồng. Từ năm 2008 đến nay, năm nào xí nghiệp cũng "ăn vào" số tiền khấu hao vật tư máy móc, mới đủ cho các trạm bơm hoạt động. Vì vậy đến nay, xí nghiệp chưa dám hạch toán theo định mức. Ðể khắc phục khó khăn, bảo đảm quản lý, khai thác các CTTL, thời gian qua chính quyền các địa phương đã có nhiều cách làm khác nhau. Những nơi người dân được hưởng lợi từ CTTL, xã ký liên kết nhau cùng bảo vệ khai thác. Người dân tại các thôn, bản có công trình cùng bàn bạc, đóng góp mỗi sào ruộng từ ba nghìn đồng trở lên. Số tiền này được chi trả cho người trông coi, vận hành trạm bơm. Không chờ vào nguồn vốn ngân sách của Nhà nước, bản thân Xí nghiệp khai thác CTTL Hữu Lũng cũng phải chủ động tìm kiếm việc làm cho cán bộ, công nhân viên, mới bảo đảm đời sống.

Công ty THHH MTV khai thác CTTL Lạng Sơn hiện đang quản lý 343 công trình (bao gồm: 120 hồ chứa, 171 đập dâng và 52 trạm bơm điện), nằm  rải rác ở 11 huyện và thành phố, phục vụ tưới tiêu cho tổng diện tích hơn 20 nghìn ha/năm. Do quản lý nhiều công trình, lại nằm trên địa bàn rộng, địa hình chia cắt; trong khi phần lớn các công trình đã đưa vào sử dụng lâu năm cho nên luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với các hồ chứa trong mùa mưa lũ. Một số công trình đang xuống cấp nghiêm trọng, nhất là công trình đầu mối phát huy hiệu quả tưới không cao. Tỷ lệ kênh mương được kiên cố trên địa bàn tỉnh thấp, kênh đất còn nhiều; kênh mương nội đồng còn quá ít, ảnh hưởng tới việc dẫn nước, tiết kiệm nước. Trong khi đó, hiện tỉnh còn chưa thực hiện phân cấp quản lý CTTL, cho nên công ty vẫn quản lý từ đầu mối công trình đến mặt ruộng, mặt khác phần lớn các địa phương chưa có tổ chức hợp tác dùng nước để phối hợp quản lý, khai thác sử dụng, quản lý công trình. Từ đó dẫn đến tình trạng xâm hại CTTL diễn ra ở nhiều nơi và có chiều hướng ngày càng gia tăng. Ðiển hình như: hồ chứa nước Bãi Hào, (huyện Chi Lăng); trạm bơm Gia Cát, (huyện Cao Lộc)... hiện chỉ khai thác được từ 40 đến 50% hiệu suất, vì kênh mương bị người dân lấn chiếm, khi bơm nước mạnh ai nấy dùng...

Giám đốc Công ty TNHH MTV khai thác CTTL Lạng Sơn Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định: Thực trạng nêu trên đều bắt nguồn từ nguyên nhân mức thủy lợi phí trong Nghị định 115/2008 /NÐ-CP còn thấp, chưa đủ bù đắp chi phí, nhất là đối với các công trình bơm điện. Hiện, giá nguyên vật liệu đầu vào như: xăng, dầu, điện nước... liên tục tăng, trong khi giá thủy lợi phí đã gần năm năm nay không được điều chỉnh, ảnh hưởng lớn đến công tác phục vụ tưới tiêu, bảo vệ quản lý công trình, phục vụ chuyển dịch cơ cấu cây trồng cho bà con nông dân. Ðây là một vấn đề sớm được các ngành chức năng tìm cách tháo gỡ.

Theo nhandan.com.vn