Hội thảo về Luật đầu tư công

07/12/2015

Phát biểu khai mạc Hội thảo,  PGS.TS Kiều Đình Thụ đã nhận định rằng đầu tư công là lĩnh vực rất quan trọng đối với Việt Nam hiện nay, với một nền kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi từ điểm xuất phát thấp thì chắc chắn đầu tư cho lĩnh vực này là rất lớn. Nếu chúng ta hoạch định được đầu tư công chặt chẽ thì sẽ rất tốt đối với quản lý và phát triển nền kinh tế đất nước, còn không thì đây cũng là lĩnh vực gây lãng phí và kém hiệu quả, ảnh hưởng không tốt đến nền kinh tế nước ta.

 PGS.TS Đinh Dũng Sỹ, Phó Vụ trưởng Vụ pháp luật, Văn phòng Chính phủ trình bày báo cáo tóm tắt dẫn đề thảo luận như về khái niệm đầu tư công (các cách tiếp cận như chủ thể đầu tư, mục tiêu đầu tư, nguồn vốn đầu tư.v.v. );  sự đồng bộ giữa các bộ luật hiện hành ( luật xây dựng, luật ngân sách, luật đấu thầu, luật Quản lý và sử dụng tài sản nhà nước….), hiện có khoảng 1.600 văn bản pháp luật liên quan đến đầu tư, đặc biệt là đầu tư công, nhưng vẫn chưa xác định được thế nào là đầu tư công do Nhà nước thực hiện; các quan điểm khác nhau khi xây dựng luật đầu tư công như  luật đầu tư công điều chỉnh mảng đầu tư công không vì mục tiêu kinh doanh, không có khả năng thu hồi vốn trực tiếp coi đây là đạo luật về đầu tư công có tầm bao quát rộng và  hệ thống hóa tất cả những quy định về đầu tư công trong các luật hiện hành vào đạo luật chung bổ sung các quy định mới đối với hoạt động đầu tư không vì mục tiêu lợi nhuận….

Quang cảnh Hội thảo

Phát biểu tại Hội thảo, các chuyên gia, các nhà quản lý cho rằng đầu tư công ở Việt Nam còn dàn trải, phân tán ra quá nhiều dự án, lĩnh vực  công ích cũng có hàng chục nghìn dự án, ngay cả trong các ngành sản phẩm dịch vụ thuần túy kinh doanh... Tuy nhiên, việc quản lý đầu tư bị phân tán, chia cắt theo nguồn vốn, thiếu tập trung, thống nhất. Nhu cầu vốn của các bộ, ngành, địa phương là khổng lồ so với khả năng cân đối vốn của nhà nước và của nền kinh tế, trong khi chúng ta chưa có công cụ kiểm soát thật sự hiệu quả. Điều đó dẫn đến hệ quả là, nguy cơ tăng nhanh công nợ, nợ Chính phủ, nợ nước ngoài. Thực tế, đầu tư của Nhà nước có năm cao nhất chiếm đến 60% tổng mức đầu tư toàn xã hội (khoảng 22% GDP) và gần đây chỉ còn 40% (khoảng 14% GDP), với cơ cấu là vốn từ Ngân sách Nhà nước chiếm đa số, vốn vay tín dụng và vốn vay nước ngoài.  Trong đó ước tính tỷ lệ đầu tư của Nhà nước ở lĩnh vực nhà hàng, khách sạn, dịch vụ thương mại… củng chiếm đến 12% tổng vốn đầu tư, trong khi các lĩnh vức cần đầu tư như giao thông, thủy lợi, y tế, giáo dục, viễn thông còn chưa đáp ứng được (chiếm 42% tổng vốn đầu tư phát triển)… Hàng năm, Nhà nước phải dành 15% ngân sách để trả nợ, 65% chi thường xuyên, 20% chi đầu tư. Về nguyên tắc, Nhà nước chỉ vay để chi đầu tư nên khoản vay trong nước và nước ngoài để bù vào thâm hụt ngân sách (khoảng 5% GDP) mà thực chất cũng là để chi đầu tư phát triển. Theo TS Nguyễn Đình Cung, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, tỷ lệ đầu tư cho doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) hiện nay còn quá lớn trên tất cả các phương diện nhưng chỉ đóng góp 30% GDP, lại là “con nợ” khổng lồ của hệ thống ngân hàng với 415.000 tỷ đồng, mà Nhà nước chính là đối tượng phải trả nợ, “góp phần” gia tăng nợ xấu của ngân hàng.  Tình trạng  “Cắt” dự án để lách luật, để không phải xin phép Quốc hội, cách dễ nhất là “cắt” nhỏ dự án miễn sao không vượt qua ngưởng quy định, TS.Vũ Đình Ánh - Viện nghiên cứu giá cả và Chính sách tài chính, Bộ Tài chính cho rằng, “khe hở” này cần phải được ngăn chặn ngay từ khi xây dựng Luật đầu tư công.