Kinh tế xanh trong bối cảnh phát triển bền vững ở Việt Nam

01/12/2015

 Diễn đàn tập trung thảo luận một số nội dung chính là: làm rõ quan điểm và nhận thức về kinh tế xanh của các nước trên thế giới; cách tiếp cận và vận dụng kinh tế xanh trong quá trình xây dựng nền kinh tế Việt Nam theo hướng công nghiệp hóa và hiện đại hóa như thế nào cho phù hợp và khả thi; chiến lược tăng trưởng kinh tế xanh giai đoạn 2011-2020 và tầm nhìn đến năm 2050 nên tập trung vào các mục tiêu nào là chính và các giải pháp để thực hiện; các định hướng ưu tiên trong thời gian tới; khung thể chế, chính sách để kinh tế xanh từng bước đi vào thực tiễn một cách bền vững ở Việt Nam….

Xem thêm: du học Hàn Quốc, lịch thi topik 2025, du học thạc sĩ Hàn Quốc, vé xe Hà Giang

Việt nam đang trong quá trình xây dựng và phát triển kinh tế, vấn đề ô nhiễm môi trường và suy thoái cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên là hệ quả của quá trình phát triển đang là các thách thức lớn. Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân phân tích và cho rằng kinh tế xanh là mô hình mới giúp giải quyết các thách thức mang tính chiến lược bảo đảm phát triển bền vững đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu, cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, an ninh năng lượng.

 

 

(Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân phát biểu tại Diễn đàn)

Tại Diễn đàn, các tham luận đã nêu ra quan điểm của các tổ chức quốc tế về kinh tế xanh và định hướng mục tiêu phát triển kinh tế xanh của các nước tiên phong trong quá trình phát triển xanh, như: UNEP đưa ra nhận định kinh tế xanh là sự lựa chọn tốt nhất cho sự phát triển bền vững của các quốc gia, vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ổn định, vừa làm dịu những căng thẳng của thiên nhiên, ngăn chặn chảy máu tài nguyên và tạo nên bùng nổ việc làm trong thế kỷ 21; theo OECD thì nền kinh tế xanh sẽ tạo động lực mới thúc đẩy tăng trưởng thông qua tăng cường hiệu quả sử dụng thiên nhiên, tạo điều kiện nghiên cứu các phát minh mới giúp xử lý các vấn đề môi trường, hình thành các thị trường và việc làm thông qua khuyến khích sử dụng công nghệ, sản phẩm và dịch vụ xanh, tăng cường tính ổn định vĩ mô do giảm biến động giá cả của cải tài nguyên, gia tăng nguồn thu ngân sách. Các nước phát triển trên thế giới thì ủng hộ phát triển xanh và coi đây là một trong những nội dung của tái cơ cấu kinh tế nhằm phục hồi kinh tế sau khủng hoảng và duy trì lợi thế canh tranh trong nền kinh tế thế giới và sử dụng kinh tế xanh như một công cụ để tạo lợi thế kinh tế quốc tế.

 

(Ông Johan Kieft trình bày kinh nghiệm về thực hiện kinh tế xanh trên thế giới)

Hiện nay loài người đã và đang khai thác và sử dụng quá mức nguồn tài nguyên thiên nhiên cho các mục đính phát triển kinh tế xã hội, bên cạnh đó hiện tượng biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp gây ra những thảm họa thiên nhiên phá hoại cơ sở vật chất và môi trường sống của con người. Việc sử dụng quá mức những loại năng lượng hóa thạch tạo ra quá nhiều khí thải nhà kính làm ảnh hưởng đến môi trường như nhiệt độ trái đất tăng lên, tầng ozon bị phá hủy. Hệ thống điều hòa môi trường đang bị suy thoái nghiêm trọng với hơn 40% diện tích rững đã giảm trong vòng 300 năm qua, 50% diện tích đất ngập nước đã bị biến mất năm 1990, 60% các hệ sinh thái trên trái đất cũng như nguồn lợi từ các hệ sinh thái đó đang bị suy giảm…

Các báo cáo cũng đưa ra con số thống kê cụ thể chứng minh sự quan tâm của các nước trong vấn đề này. Mĩ dành 95 tỷ USD trong gói kích thích kinh tế hơn 700 tỷ USD để phát triển các ngành năng lượng tái tạo và sản xuất tiết kiệm năng lượng với mục tiêu đến năm 2025, các loại năng lượng tái tạo sẽ chiếm 25% năng lượng tái tạo. Các nước EU đầu từ 105 tỷ euro vào kinh tế xanh với mục tiêu giảm 20% lượng thải nhà kính, tăng năng lượng tái tạo lên 20% tổng tiêu thụ năng lượng của cả khối vào năm 2020. Đức đang nỗ lực trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới sử dụng 100% năng lượng xanh vào năm 2050. Hàn quốc đã đề ra chính sách tăng trưởng xanh, it các-bon với nội dung tái cơ cấu kinh tế theo hướng chuyển sang mô hình phát triển dựa vào năng lượng tái tạo. Bên cạnh đó các nước đang phát triển cũng đánh giá cao những khía cạnh tích cực của kinh tế xanh như khả năng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. xóa đói giảm nghèo, thực hiện mục tiêu thiên niên kỷ, thúc đẩy hợp tác toàn cầu ứng phó với biến đổi khí hậu. Một số quốc gia ở Đông á và ASEAN cũng đã đưa kinh tế xanh vào các kế hoạch và chương trình phát triển quốc gia trung và dài hạn đặc biệt Philippines và Malaysia đã thực thi các Chương trình và chính sách phát triển xanh để tiết kiệm năng lượng, cải thiện môi trường và phát triển kinh tế và xã hội.

Nền kinh tế nước ta trong những năm qua có tốc độ phát triển ở mức khá cao so với thế giới tuy nhiên chưa thực sự bền vững,  sử dụng nguồn năng lượng hóa thạch phục vụ sản xuất chiếm tỷ trọng cao, gây ô nhiễm môi trường... Tình trang suy kiệt nguồn nước đang diễn ra, hiện tượng nước biển dâng đang đe dọa đến sản xuất của các tỉnh ven biển. Nhiều loại khoáng sản đã dần cạn kiệt  do khai thác và sử dụng lãng phí, chưa quản lý chưa tốt. Đa dạng sinh học bị suy giảm và môi trường tiếp tục bị xuống cấp, các thảm họa do thiên tai và tác động của biến đổi khí hậu xảy ra ngày càng nhiều. Đứng trước thực trạng trên nước ta đã xây dựng nhiều biện pháp chính sách nhằm giảm thiểu tác động trên và phát triển bền vững nền kinh tế. Kinh tế xanh là một trong những quan điểm mới định hướng cho kinh tế nước ta phát triển bền vững.

Các giải pháp được thảo luận tại diển đàn  như:  giảm phát thải nhà kính; cải thiện sản xuất và hiệu quả sử dụng năng lượng,  đẩy mạnh khai thác nguồn năng lượng tái tạo và năng lượng mới; phát triển nông nghiệp hữu cơ bền vững; xanh hóa sản xuất như tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng sử dụng tiết kiệm hiệu quả nguồn tài nguyên; thúc đẩy các ngành kinh tế xanh phát triển; phát triển kết cấu hạ tầng bền vững và đổi mới công nghệ; xanh hóa lối sống và tiêu dùng như đô thị hóa bền vững; xây dựng nông thôn mới thân thiện với môi trường và thúc đẩy tiêu dùng bền vững; xây dựng lối sống xanh..

Tham dự và phát biểu tại Diễn đàn PGS.TS Đoàn Thế Lợi, Viện trưởng Viện kinh tế và Quản lý Thủy lợi cho rằng trong quá trình tái cấu trúc nền kinh tế, đặc biệt là tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước thì kinh tế xanh phải đặc biệt được coi trọng, phải từng bước hạn chế các ngành sản xuất sử dụng lãng phí nguồn tài nguyên của đất nước, chi phí sử dụng năng lượng hóa thạch lớn và gây ô nhiểm môi trường. Tuy nhiên trong bối cảnh là một nước nghèo, cơ sở vật chất kỹ thuật còn lạc hậu, trình độ khoa học công nghệ sản xuất còn thấp thì phải có lộ trình và bước đi thích hợp mới có tính khả thi. Trong từng ngành kinh tế cần phải rà soát xác định rõ từng lĩnh vực sản xuất, từng loại hàng hóa dịch vụ loại nào phải từng bước xanh dần quá trình sản xuất, loại nào phải  chấm dứt thậm chí chấm dứt ngay…, trong cuộc sống làm thể nào để thay đổi những thói quen tập quán để xanh hóa trong tiêu dùng. .v.v có như vậy kinh tế xanh mới có tính khả thi.

 Nhà nước với vai trò quản lý vĩ mô rất cần có những định hướng mang tính dài hạn thông qua việc xây dựng chính sách và khung thể chế để khuyến khích hoặc hạn chế các ngành, lĩnh vực sản xuất không xanh (kinh tế nâu) để tạo động lực cho nghiên cứu đổi mới công nghệ sản xuất để hướng nền kinh tế nước ta theo hướng kinh tế xanh trong bối cảnh phát triển bền vững.

Đinh Văn Đạo, IWEM