Tăng cường quản lý, khai thác và bảo vệ các công trình thủy lợi

04/12/2015

 Diện tích tưới mở rộng

Tính đến nay toàn tỉnh có 2.727 công trình thủy lợi, trong đó có 509 ha hồ chứa; 1.064 công trình đập xây và rọ thép; 77 trạm bơm; 1.033 phai tạm và 44 công trình mương tự chảy. So với năm 2005, số công trình thủy lợi của năm 2011 tăng thêm 395 công trình. Cùng với đó, trong hệ thống 3.449,3 km kênh mương, có 1.921,1 km mương xây. Năm 2005, diện tích tưới chắc toàn tỉnh chiếm 75,6%, đến hết năm 2011, diện tích tưới chắc chiếm 79,5%, bình quân diện tích ruộng tưới chắc năm sau tăng hơn năm trước trên 100 ha. 2 Ban quản lý công trình thủy lợi liên huyện hồ Ngòi Là và hồ Hoàng Khai đảm nhận phục vụ tưới cho 1.204,8 ha; 5 Ban quản lý công trình thủy lợi liên xã phục vụ tưới cho 1.957,2 ha; 143 Ban quản lý do HTX điều hành, đảm nhận phục vụ tưới cho 30.000 ha. Các công trình thủy lợi trên đã thực hiện tưới cho 90,47% diện tích lúa, màu.

Thực hiện chương trình đổi mới và nâng cao hiệu quả quản lý khai thác công trình thủy lợi đã đạt được một số kết quả tích cực. Các công trình đều có chủ quản lý thực sự, người dân được trực tiếp tham gia từ khâu xây dựng đến khâu quản lý, khai thác và bảo vệ công trình, từng bước thực hiện xã hội hóa công tác quản lý khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi giảm đầu tư của nhà nước. Các Ban quản lý công trình thủy lợi đã chủ động huy động các nguồn lực để đầu tư, tu sửa, duy tu bảo dưỡng, nâng cấp các công trình thủy lợi và kiên cố hóa hệ thống kênh mương, diện tích tưới của các công trình tăng lên. Tạo điều kiện đưa giống mới và thực hiện biện pháp thâm canh tăng vụ, góp phần nâng cao thu nhập trên diện tích canh tác đất ruộng.


Phát sinh bất cập 

Từ năm 2008, thực hiện chính sách miễn thủy lợi phí, nhà nước đã cấp bù thủy lợi phí cho các đơn vị quản lý khai thác công trình thủy lợi. Việc thu thủy lợi phí nội đồng do Ban quản lý và người sử dụng nước quyết định. Hàng năm, tỉnh đã phân bổ kinh phí này cho các huyện, thành phố trên cơ sở kế hoạch tưới của các công trình và các huyện, thành phố cấp trực tiếp cho các Ban quản lý công trình trên cơ sở diện tích tưới thực tế.

Qua đánh giá và kiểm tra, giám sát của các cơ quan chuyên môn, hiện nay 150 Ban quản lý công trình thủy lợi của tỉnh đang quản lý, khai thác và bảo vệ 2.727 công trình, trong đó: Hoạt động tốt có 24 Ban quản lý (chiếm 16,1%); hoạt động trung bình có 85 Ban quản lý (chiếm 56,4%); hoạt động yếu có 41 Ban quản lý (chiếm 27,5%). Một số Ban quản lý công trình thủy lợi hoạt động yếu, dẫn đến việc điều hòa, phân phối nước không kịp thời,  có nơi để người dân tự lo dẫn nước, bơm nước phục vụ sản xuất nên xảy ra tranh chấp, lãng phí nước. Công tác bảo vệ công trình thủy lợi ở một số nơi còn yếu, tình trạng xâm hại công trình thủy lợi và lấn chiếm hành lang bảo vệ công trình xảy ra chưa xử lý kịp thời. Một số nơi không tổ chức phát dọn, nạo vét kênh mương, duy tu công trình theo định kỳ; việc quản lý vận hành công trình gần như phó mặc cho thôn, bản và nhân dân tự quản lý để công trình xuống cấp ảnh hưởng đến phục vụ tưới. Quản lý nguồn kinh phí cấp bù thủy lợi phí còn nhiều lúng túng, chưa đúng, chưa đủ theo quy định. Sau 3 năm thực hiện chính sách cấp bù thủy lợi phí với nguồn kinh phí được cấp là 36.535 triệu đồng, nhưng chủ yếu chỉ sử dụng vào việc nạo vét phát dọn kênh mương và chi phí quản lý cho thành viên các Ban quản lý công trình. Nguồn kinh phí cấp bù đầu tư xây dựng kênh mương hạn chế. Trước đó, vào các năm 2005; 2006 và năm 2007 toàn tỉnh thu được 15 tỷ 370 triệu đồng thủy lợi phí, đã chi 755,4 triệu đồng kết hợp với chính sách hỗ trợ xi măng của tỉnh tổ chức xây mới 274,4 km kênh mương. Nhưng 3 năm trở lại đây, các Ban quản lý được cấp bù thủy lợi phí chỉ xây được 3 km kênh mương? Thêm vào đó, một số công trình bị hư hỏng, xuống cấp không được tu sửa, nâng cấp kịp thời, ảnh hưởng đến sản xuất của hộ dân hưởng lợi từ công trình.

Tăng cường quản lý

Khắc phục những hạn chế trong quản lý sử dụng nguồn thủy lợi phí cấp bù, mới đây Sở Nông nghiệp và PTNT đã xây dựng Đề án: “Nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi trên địa bàn”. Mục tiêu của Đề án quản lý, sử dụng có hiệu quả nguồn kinh phí nhà nước, từng bước xã hội hóa công tác quản lý khai thác công trình thủy lợi, góp phần vào thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Trên cơ sở mô hình quản lý được củng cố, kiện toàn các Ban quản lý công trình thủy lợi xã và liên xã theo đúng quy định và sử dụng đúng mục đích nguồn thủy lợi phí cấp bù theo Nghị định số 115/2008/NĐ-CP ngày 14/11/2008 của Chính phủ. Từ đó nâng cao hiệu quả công trình thủy lợi mở rộng diện tích tưới chắc, đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất hàng hóa nông nghiệp, nâng cao đời sống của người dân nông thôn. Tăng cường phân cấp, nâng cao vai trò trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong quản lý, khai thác và sử dụng nước tiết kiệm, bảo vệ môi trường, giảm thiểu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Từ nguồn kinh phí cấp bù thủy lợi phí theo quy định của Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và PTNT và UBND tỉnh về quản lý và điều hành (Sở Nông nghiệp - PTNT, Ban quản lý và hộ hưởng lợi).

Trước vụ sản xuất, Sở Nông nghiệp và PTNT (Ban quản lý khai thác công trình thủy lợi tỉnh) căn cứ vào quy mô, chất lượng công trình thực hiện ký hợp đồng tưới, tiêu với các Ban quản lý công trình thủy lợi xã và liên xã. Các Ban quản lý công trình thủy lợi ký hợp đồng cung cấp nước với các tổ chức và cá nhân hưởng lợi nguồn nước từ công trình. Kết thúc vụ sản xuất tiến hành nghiệm thu, thanh lý hợp đồng với các đối tượng sử dụng nước trên cơ sở diện tích và chất lượng tưới tiêu thực tế. Ban quản lý khai thác công trình thủy lợi tỉnh nghiệm thu, thanh lý hợp đồng với các Ban quản lý công trình thủy lợi ở cơ sở và quyết toán nguồn kinh phí với nhà nước. Sở Nông nghiệp và PTNT chủ trì phối hợp với các ngành liên quan và UBND các huyện, thành phố đề xuất điều chỉnh quy định phân cấp quản lý khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi cho phù hợp với quy định của Bộ Nông nghiệp và PTNT và phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh.

Theo http://baotuyenquang.com.vn