Thúc đẩy Nhân rộng sáng kiến của các Tổ chức phi Chính phủ nước sạch và vệ sinh nông thôn
03/12/2015
Tham dự và đồng chủ trì Hội thảo gồm có Ông Hoàng Văn Thắng, Thứ trưởng Bộ Bộ Nông nghiệp và PTNT,Bà Claire Ireland Tham tán Hợp tác Phát triển, Đại sứ Quán Úc tại Việt Nam (DFAT). Về dự Hội thảo có đại diện Tổng cục Thủy lợi, UBND tỉnh Bắc Giang, Văn phòng nước sạch, Cục quản lý Môi trường y tế - Bộ Y tế, Hội PNVN, Hội chữ thập đỏ VN, Trung tâm Quốc gia NS&VSMTNT, Viện Kinh tế và Quản lý thủy lợi, các Trung tâm Y tế dự phòng và Trung tâm NS&VSMT NT các tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh, Hải Dương, Hòa Bình, Hưng Yên, Lai Châu, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Long An, Vĩnh Phúc, Quảng Bình, Quảng Trị, Bến Tre, Hòa Bình và các tổ chức NGOs như EMW; PSI; IDE; PLAN; NUSA; CITAF; WV; BORDA; Grundfos; ChildFund; Hevetas; Codespa; Hội Chữ thập đỏ Đức
(Quang cảnh Hội thảo - Ảnh IWEM cung cấp)
Chương trình Mục tiêu Quốc gia Nước sạch và Vệ sinh Môi trường nông thôn (MTQG NS&VSMTNT) đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, cơ bản đạt được các chỉ Chính phủ đề ra qua các giai đoạn. Đến cuối năm 2014 đã có 84% người dân nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh (HVS) và 62,5% hộ dân có nhà tiêu HVS. Tuy đã đạt được những kết quả to lớn trong việc cải thiện điều kiện tiếp cận với nước sạch và vệ sinh ở nông thôn, nhưng để đạt được các mục tiêu của Chiến lược Quốc gia Nước sạch và Vệ sinh nông thôn đến 2020 thì còn nhiều khó khăn và thách thức đó là.
(i) Thiếu vốn: vốn ngân sách nhà nước, vốn ODA, FDI, vốn tài trợ và các nguồn khác không đáp ứng đủ nhu cầu để đẩy nhanh đầu tư xây dựng và nâng cấp các dự án nước sạch và vệ sinh nông thôn.
(ii) Số công trình nước sạch nông thôn hoạt động kém bền vững, xuống cấp nhanh còn lớn do mô hình quản lý bất cập và công tác quản trị yếu kém.
(iii) Phần lớn các hộ nông thôn hiện chưa được tiếp cận với nước sạch chủ yếu nằm ở các thôn, bản có tỷ lệ hộ nghèo cao, sinh sống phân tán ở vùng núi, vùng sâu, vùng xa nên chi phi đầu tư cao và khó thực hiện
(iv) Vẫn còn trên 70% người dân nông thôn (đã được đánh giá sử dụng nước HVS) đang sử dụng nước từ các công trình nhỏ lẻ (quy mô hộ gia đình) việc kiểm soát và nâng cao chất lượng nước theo cách tiếp cận mới "sử dụng nước an toàn" là thách thức lớn, cần phải có cách tiếp cận mới về cơ chế chính sách đầu tư, hỗ trợ và giải pháp công nghệ.
Hội thảo hôm nay là diễn đàn rất quan trọng để các tổ chức NGOs báo cáo chia sẻ kinh nghiệm, bài học thành công và chưa thành công trong quá trình nghiên cứu, áp dụng các sáng kiến trong lĩnh vực cấp nước sạch và vệ sinh nông thôn; kiến nghị cụ thể với các Bộ ngành, UBND các tỉnh bổ sung, hoàn thiện cơ chế chính sách thúc đẩy nhân rộng các sáng kiến trong những năm tới.
(Bà Claire Ireland Thăm Phòng TN chất lượng nước tại Bắc Giang - Ảnh IWEM cung cấp)
Tại Hội thảo, đại diện các tổ chức NGOs đã báo cáo chia sẻ kinh nghiệm các sáng kiến đã áp dụng mang lại hiệu quả tốt như "Phương pháp tiếp cận dựa trên kết quả, kinh nghiệm và khả năng nhân rộng" của tổ chức EMW; Sử dụng công nghệ đập ngầm để nâng cấp và sửa chữa công trình cấp nước ở khu vực miền núi do DFAT hỗ trợ Viện Thủy Công trình thực hiện; Mô hình bể chứa nước linh hoạt – Labaronne – CITAF của công ty Labaronne trình; Bơm nước bằng năng lượng mặt trời – Grandford của công ty Grandford; Giải pháp công nghệ NUSA cấp nước sạch quy mô phân tán của tổ chức NUSA; Một số hoạt động hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực CNVSNT"
PGS.TS. Đoàn Thế Lợi, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý thủy lợi tham dự Hội thảo và có bài tham luận về Một số giải pháp thúc đẩy nhân nhân rộng các sáng kiến nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và quản lý vận hành các công trình cấp nước nông thôn. Theo ông nguyên nhân chính cản trở áp dụng các sáng kiến có thể tóm tắt là do 4 không " Không muốn làm, Không giám làm, Không biết để làm và Không có mà làm", để thúc đẩy nhân rộng các sáng kiến Ông kiến nghị thực hiện 5 phải là: Phải nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người đứng đầu và cơ quan có thẩm quyền phê duyệt dự án; Phải chấn chỉnh công tác thẩm tra, thẩm định dự án; Phải hoàn thiện khung pháp lý để có cơ sở thực hiện (tiêu chuẩn, quy chuẩn); Phải đẩy mạnh công tác thông tin truyền thông và Phải có cơ chế chính sách khuyến khích áp dụng sáng kiến đủ hấp dẫn.
(Hội thảo đến thăm và phỏng vấn cán bộ quản lý Trạm cấp nước Xã Tiến Dũng, Huyện Yên Dũng, Bắc Giang - Ảnh IWEM cung cấp)
Kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Hoàng Văn Thắng cảm ơn Đại sứ Quán Úc tại Việt Nam (DFAT) đã hỗ trợ hiệu quả cho Chương trình MTQG NS&VSNT, nhất là Bà Claire Ireland Tham tán Hợp tác Phát triển đã tham dự và đồng chủ trì Hội thảo và có nhiều ý kiến qúy giá về định hướng phát triển lĩnh vực Nước sạch và Vệ sinh Môi trường Nông thôn trong những năm tới; Cảm ơn các Tổ chức NGOs, đã về dự Hội thảo để chia sẽ kinh nghiệm và kiến nghị các cơ quan quản lý nhà nước của Việt nam nghiên cứu hoàn thiện cơ chế chính sách. Thứ trưởng đã giao nhiệm vụ cho các cơ quan của Bộ Nông nghiệp nghiên cứu tiếp thu các ý kiến và báo cáo Bộ NN&PTNT bổ sung hoàn thiện chính sách để thúc đẩy nhân nhân rộng các sáng kiến